રાકેશ શર્મા ભારતના પ્રથમ અવકાશયાત્રી

રાકેશ શર્મા ભારતના પ્રથમ અવકાશયાત્રી છે, જેમણે અવકાશમાં જઈને ઇતિહાસ રચ્યો હતો. 

---

રાકેશ શર્મા: ભારતના પ્રથમ અવકાશયાત્રી

 

• જન્મ: રાકેશ શર્માનો જન્મ 13 જાન્યુઆરી, 1949 ના રોજ પંજાબના પટિયાલા શહેરમાં થયો હતો.

• શિક્ષણ અને કારકિર્દી:

  • તેમણે હૈદરાબાદમાંથી શાળાકીય અભ્યાસ કર્યો અને નિઝામ કોલેજમાંથી સ્નાતકની પદવી મેળવી.

  • જુલાઈ 1966 માં, તેઓ રાષ્ટ્રીય સંરક્ષણ એકેડેમીમાં વાયુસેનાના તાલીમાર્થી તરીકે જોડાયા.

  • 1970 માં તેમને ભારતીય વાયુસેનામાં ટેસ્ટ પાઈલટ તરીકે સામેલ કરવામાં આવ્યા.

  • તેમણે 1971 ના ભારત-પાકિસ્તાન યુદ્ધમાં પણ પાઈલટ તરીકે ભાગ લીધો હતો.

  • આખરે, તેઓ ભારતીય વાયુસેનામાંથી વિંગ કમાન્ડરના પદેથી નિવૃત્ત થયા.

• અવકાશ યાત્રા:

  • 3 એપ્રિલ, 1984 ના રોજ, રાકેશ શર્માએ સોવિયેત યુનિયનના 'સોયુઝ ટી-11' અવકાશયાનમાં બે રશિયન અવકાશયાત્રીઓ, ગેનાદી સ્ત્રેકાલોવ અને યુરી માલિસેવ, સાથે અવકાશની યાત્રા કરી.

  • તેઓ અવકાશમાં જનારા પ્રથમ ભારતીય અને વિશ્વના 138મા અવકાશયાત્રી બન્યા.

  • તેમણે લગભગ 8 દિવસ (7 દિવસ, 21 કલાક, 40 મિનિટ) અવકાશમાં વિતાવ્યા હતા.

  • તેમણે અવકાશમાં 'સાલ્યુત-7' નામના અંતરિક્ષ કેન્દ્રમાં સમય પસાર કર્યો.

  • આ મિશન દરમિયાન તેમણે અવકાશમાં યોગા પણ કર્યા હતા, જે એક રસપ્રદ હકીકત છે.

  • તેઓ ભારતીય ભોજન જેમ કે સોજીની ખીર, વેજ પુલાવ અને બટાકા-ચણા પણ અવકાશમાં લઈ ગયા હતા.

• ઇન્દિરા ગાંધી સાથેની વાતચીત:

  • અવકાશમાં હતા ત્યારે તત્કાલીન વડાપ્રધાન ઇન્દિરા ગાંધીએ તેમને પૂછ્યું હતું કે, "અવકાશમાંથી ભારત કેવું દેખાય છે?"

  • જેના જવાબમાં રાકેશ શર્માએ યાદગાર જવાબ આપ્યો હતો: "સારે જહાં સે અચ્છા હિન્દુસ્તાં હમારા."

• સન્માન:

  • તેમને 'હીરો ઓફ ધ સોવિયેત યુનિયન' એવોર્ડ મળ્યો હતો, જે મેળવનારા તેઓ પ્રથમ ભારતીય હતા.

  • ભારત સરકાર દ્વારા તેમને સર્વોચ્ચ વીરતા પુરસ્કાર અશોક ચક્ર એનાયત કરવામાં આવ્યો છે.

---

રાકેશ શર્માની અવકાશ યાત્રા ભારતના અવકાશ કાર્યક્રમમાં એક સીમાચિહ્નરૂપ ઘટના હતી અને તેમણે લાખો ભારતીયોને પ્રેરણા આપી છે. હાલમાં તેઓ પોતાની પત્ની સાથે તમિલનાડુના કુન્નુરમાં પ્રમાણમાં ઓછી જાણીતી જીવનશૈલી જીવી રહ્યા છે.