HPV (Human Papillomavirus) રસી એ કેન્સર સામે રક્ષણ આપતી એક અત્યંત મહત્વની રસી છે. તે મુખ્યત્વે ગર્ભાશયના મુખના કેન્સર (Cervical Cancer) ને અટકાવવા માટે આપવામાં આવે છે.
HPV રસી શા માટે જરૂરી છે?
કેન્સરથી બચાવ: તે ગર્ભાશયના મુખના કેન્સર ઉપરાંત અન્ય પ્રકારના કેન્સર (જેમ કે ગળાનું અને ગુદાનું કેન્સર) સામે રક્ષણ આપે છે.
ચેપ અટકાવે: HPV એ એક સામાન્ય વાયરસ છે જે સંપર્ક દ્વારા ફેલાય છે, આ રસી તેને શરીરમાં પ્રવેશતા અટકાવે છે.
કોણે અને ક્યારે લેવી જોઈએ?
વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઈઝેશન (WHO) અને આરોગ્ય નિષ્ણાતો મુજબ:
મુખ્ય વયજૂથ: 9 થી 14 વર્ષની છોકરીઓ માટે આ સૌથી વધુ અસરકારક છે.
યુવાનો: જો નાની ઉંમરે રસી ન લીધી હોય, તો 15 થી 26 વર્ષ સુધી પણ લઈ શકાય છે.
ડોઝની સંખ્યા: * 9-14 વર્ષની વયના બાળકો માટે સામાન્ય રીતે 2 ડોઝ જરૂરી છે.
15 વર્ષથી વધુ ઉંમરના લોકો માટે 3 ડોઝ લેવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.
ભારતમાં ઉપલબ્ધ રસીઓ
ભારતમાં હાલમાં મુખ્યત્વે ત્રણ પ્રકારની HPV રસીઓ જોવા મળે છે:
Cervavac: આ ભારતની પ્રથમ સ્વદેશી રસી છે, જે સીરમ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ઇન્ડિયા દ્વારા બનાવવામાં આવી છે. તે ઘણી સસ્તી અને અસરકારક છે.
Gardasil: આ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે વપરાતી રસી છે.
Cervarix: આ પણ એક જાણીતો વિકલ્પ છે.
મહત્વની નોંધ
ભારત સરકારે તાજેતરમાં બજેટમાં પણ 9 થી 14 વર્ષની છોકરીઓ માટે મફત અથવા રાહત દરે રસીકરણ અભિયાન શરૂ કરવાની જાહેરાત કરી છે.
સલાહ: આ રસી લેતા પહેલા તમારા ફેમિલી ડોક્ટર અથવા સ્ત્રી રોગ નિષ્ણાત (Gynecologist) ની સલાહ લેવી ખૂબ જ જરૂરી છે, જેથી તેઓ ઉંમર મુજબ યોગ્ય ડોઝની માહિતી આપી શકે.
HPV રસી વિશે વધુ ઊંડાણપૂર્વક અને વ્યવહારુ માહિતી નીચે મુજબ છે, જે તમને નિર્ણય લેવામાં મદદરૂપ થશે:
૧. રસી કેવી રીતે કામ કરે છે?
HPV રસી શરીરમાં એન્ટિબોડીઝ બનાવે છે જે વાયરસને કોષોમાં પ્રવેશતા અટકાવે છે. તે ખાસ કરીને HPV 16 અને 18 પ્રકારના વાયરસ સામે રક્ષણ આપે છે, જે ગર્ભાશયના મુખના કેન્સરના 70% થી વધુ કિસ્સાઓ માટે જવાબદાર છે.
૨. ડોઝનું સમયપત્રક (Schedule)
ઉંમર મુજબ ડોઝ નીચે પ્રમાણે લેવાના હોય છે:
9 થી 14 વર્ષ: * પહેલો ડોઝ: પસંદ કરેલી તારીખે.
બીજો ડોઝ: પહેલા ડોઝના 6 થી 12 મહિના પછી.
15 થી 26 વર્ષ:
પહેલો ડોઝ: પસંદ કરેલી તારીખે.
બીજો ડોઝ: 1 કે 2 મહિના પછી.
ત્રીજો ડોઝ: પહેલા ડોઝના 6 મહિના પછી.
૩. ભારતમાં કિંમત અને પ્રાપ્યતા
Cervavac (ભારતીય રસી): તેની કિંમત અંદાજે ₹2,000 થી ₹4,000 પ્રતિ ડોઝ હોઈ શકે છે. સરકારી હોસ્પિટલોમાં પ્રોગ્રામ હેઠળ તે ઘણી સસ્તી અથવા મફત પણ મળી શકે છે.
Gardasil 9: આ વિદેશી રસી છે જે વધુ પ્રકારના વાયરસ સામે રક્ષણ આપે છે, પરંતુ તેની કિંમત ડોઝ દીઠ ₹10,000 થી ₹12,000 જેટલી વધારે હોય છે.
૪. આડઅસરો (Side Effects)
આ રસી સામાન્ય રીતે સુરક્ષિત છે. કેટલીક સામાન્ય અસરો જે 1-2 દિવસમાં મટી જાય છે:
હાથ પર જ્યાં ઇન્જેક્શન આપ્યું હોય ત્યાં સોજો કે દુખાવો.
હળવો તાવ કે માથાનો દુખાવો.
ચક્કર આવવા (એટલા માટે રસી લીધા પછી 15 મિનિટ બેસી રહેવાની સલાહ અપાય છે).
૫. વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQ)
શું છોકરાઓ આ રસી લઈ શકે? હા, વિદેશમાં છોકરાઓને પણ આ રસી અપાય છે જેથી તેઓ દ્વારા ફેલાતો ચેપ અટકે અને તેમને ગુદા કે ગળાના કેન્સર સામે રક્ષણ મળે.
શું લગ્ન પછી આ રસી લઈ શકાય? હા, પરંતુ તે લગ્ન પહેલા (શારીરિક સંબંધ બાંધ્યા પહેલા) લેવામાં આવે તો તે 100% અસરકારક રહે છે. લગ્ન પછી તેની અસરકારકતા થોડી ઓછી થઈ શકે છે જો વ્યક્તિ પહેલેથી જ વાયરસના સંપર્કમાં આવી હોય.
તમારા વિસ્તારમાં HPV રસી મેળવવા માટે નીચે મુજબના વિકલ્પો ઉપલબ્ધ છે:
૧. સરકારી હોસ્પિટલો અને આરોગ્ય કેન્દ્રો
ભારત સરકારના નવા અભિયાન હેઠળ, ઘણી સરકારી હોસ્પિટલોમાં ૯ થી ૧૪ વર્ષની છોકરીઓ માટે આ રસી મફત અથવા ખૂબ જ રાહત દરે આપવામાં આવે છે.
સિવિલ હોસ્પિટલ: તમારા શહેરની મુખ્ય સિવિલ હોસ્પિટલના રસીકરણ વિભાગ (Vaccination Department) માં તપાસ કરો.
મ્યુનિસિપલ હેલ્થ સેન્ટર: જો તમે મહાનગરપાલિકા વિસ્તારમાં રહો છો, તો નજીકના હેલ્થ સેન્ટર (PHC/CHC) પર તેની ઉપલબ્ધતા વિશે પૂછી શકો છો.
૨. ખાનગી હોસ્પિટલો અને સ્ત્રી રોગ નિષ્ણાત
જો તમે ખાનગીમાં રસી લેવા માંગતા હોવ, તો નીચેના નિષ્ણાતો પાસે આ રસી ઉપલબ્ધ હોય છે:
Gynecologist (સ્ત્રી રોગ નિષ્ણાત): કોઈપણ ગાયનેકોલોજિસ્ટ હોસ્પિટલમાં જઈને તમે રસી વિશે વાત કરી શકો છો. તેઓ પાસે સ્ટોક ઉપલબ્ધ હોય છે અથવા તેઓ મંગાવી આપે છે.
Pediatrician (બાળરોગ નિષ્ણાત): ૯ થી ૧૮ વર્ષના બાળકો માટે પીડિયાટ્રિશિયન પણ આ રસી આપે છે.
૩. ફાર્મસી અને ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મ
તમે તમારી જાતે પણ રસી ખરીદી શકો છો, પરંતુ તે નિષ્ણાત પાસે જ મુકાવવી જોઈએ:
મોટી ફાર્મસી: એપોલો ફાર્મસી (Apollo) કે અન્ય મોટી મેડિકલ સ્ટોર્સ પર 'Cervavac' અથવા 'Gardasil' ઓર્ડર પર મળી રહે છે.
ઓનલાઈન એપ્સ: Apollo 24|7, Tata 1mg, કે Pharmeasy જેવી એપ્સ પર પણ તમે આ રસીની કિંમત અને ઉપલબ્ધતા ચેક કરી શકો છો. ઘણીવાર આ એપ્સ દ્વારા હોસ્પિટલમાં રસી મુકાવવાનું એપોઈન્ટમેન્ટ બુકિંગ પણ કરી શકાય છે.
યાદ રાખવા જેવી બાબતો:
ઠંડક જાળવવી (Cold Chain): આ રસીને ચોક્કસ તાપમાને રાખવી પડે છે, તેથી મેડિકલ સ્ટોર પરથી જાતે ખરીદીને ઘરે લાવવાને બદલે હોસ્પિટલમાં જ લેવાનો આગ્રહ રાખવો વધુ હિતાવહ છે.
કિંમતની સરખામણી: 'Cervavac' (ભારતીય) અને 'Gardasil' (વિદેશી) ની કિંમતમાં મોટો તફાવત છે, તેથી તમારા બજેટ મુજબ ડોક્ટર સાથે ચર્ચા કરીને નિર્ણય લો.
Post a Comment