🇮🇷 રેઝા પહલવી: ઈરાનમાં સત્તા પરિવર્તનની હાકલ

🇮🇷 રેઝા પહલવી: ઈરાનમાં સત્તા પરિવર્તનની હાકલ

રેઝા પહલવી (65 વર્ષ) ઈરાનના છેલ્લા રાજા (શાહ) ના પુત્ર છે. 1979ની ઈસ્લામિક ક્રાંતિ પછી તેમનો પરિવાર દેશ છોડીને જતો રહ્યો હતો અને હાલમાં તેઓ અમેરિકામાં દેશવટો ભોગવી રહ્યા છે.

1. તાજી ઘટના (વર્તમાન સ્થિતિ - ફેબ્રુઆરી 2026)

તાજેતરમાં જર્મનીમાં યોજાયેલ મ્યુનિખ સિક્યુરિટી કોન્ફરન્સ દરમિયાન રેઝા પહલવીએ ઈરાનની વર્તમાન સરકાર (ઈસ્લામિક રિપબ્લિક) ને હટાવવા માટે પશ્ચિમી દેશોની મદદ માંગી છે.

• વિશાળ રેલી: મ્યુનિખમાં આશરે 2.5 લાખથી વધુ લોકોએ પહલવીના સમર્થનમાં અને ઈરાન સરકાર વિરુદ્ધ પ્રદર્શન કર્યું.

• ટ્રમ્પને અપીલ: તેમણે અમેરિકી પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને ઈરાની જનતાને "મદદ" કરવા અને લોકશાહી સ્થાપિત કરવા અપીલ કરી છે.

---

2. પહલવી વંશનો ઈતિહાસ (Historical Context)

ઈરાન પર પહલવી વંશનું શાસન બે મુખ્ય તબક્કામાં હતું:

1. રેઝા શાહ પહલવી (1925-1941): તેમણે ઈરાનનું આધુનિકીકરણ કર્યું અને ધર્મને રાજકારણથી અલગ રાખવાના પ્રયાસો કર્યા.

2. મોહમ્મદ રેઝા પહલવી (1941-1979): તેઓ છેલ્લા રાજા હતા. તેમણે ઈરાનને પશ્ચિમી રંગે રંગ્યું (Westernization), પરંતુ તેમનું શાસન સરમુખત્યારશાહી જેવું હતું. તેમની ગુપ્ત પોલીસ 'SAVAK' લોકો પર દમન ગુજારવા માટે કુખ્યાત હતી.

---

3. 1979ની ક્રાંતિના કારણો (Causes of Revolution)

શાહના શાસન વિરુદ્ધ લોકોમાં રોષ હતો કારણ કે:

• અમેરિકી દખલ: લોકોને લાગતું હતું કે શાહ અમેરિકાના ઈશારે નાચે છે (ખાસ કરીને 1953ના બળવા પછી).

• ધાર્મિક વિરોધ: રૂઢિચુસ્ત મુસ્લિમ નેતાઓ પશ્ચિમી સંસ્કૃતિના વધતા પ્રભાવથી નારાજ હતા.

• આર્થિક અસમાનતા: આધુનિકીકરણનો ફાયદો માત્ર અમીરોને જ મળી રહ્યો હતો.

• પરિણામ: અયાતુલ્લા ખોમેનીના નેતૃત્વમાં ક્રાંતિ થઈ અને ઈરાન ઈસ્લામિક રિપબ્લિક બન્યું.

---

4. વર્તમાન ભૌગોલિક-રાજકીય અસરો (Geopolitical Implications)

જો ઈરાનમાં સત્તા પરિવર્તન થાય અથવા અસ્થિરતા આવે, તો તેની અસર આખા વિશ્વ પર પડશે:

• પરમાણુ કાર્યક્રમ: ઈરાન પાસે પરમાણુ ક્ષમતા છે, જેના પર અમેરિકા અને ઈઝરાયેલની સતર્ક નજર છે.

• તેલના ભાવ: ઈરાન તેલનો મોટો નિકાસકાર છે, ત્યાંની અસ્થિરતાથી દુનિયાભરમાં પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ વધી શકે છે.

• પ્રાદેશિક શાંતિ: ઈરાક, સીરિયા અને લેબનોન જેવા દેશોમાં ઈરાનનો ઘણો પ્રભાવ છે.