NCERT પાઠ્યપુસ્તક અને સુપ્રીમ કોર્ટ વચ્ચેના તાજેતરના વિવાદ વિશે
ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬માં સર્જાયેલો આ વિવાદ ભારતીય શિક્ષણ જગત અને ન્યાયતંત્ર વચ્ચેનો એક અભૂતપૂર્વ સંઘર્ષ છે.
૧. વિવાદની શરૂઆત કેવી રીતે થઈ?
NCERT (National Council of Educational Research and Training) દ્વારા વર્ષ ૨૦૨૬ના શૈક્ષણિક સત્ર માટે ધોરણ ૮નું સામાજિક વિજ્ઞાનનું નવું પાઠ્યપુસ્તક 'Exploring Society: India and Beyond' બહાર પાડવામાં આવ્યું. આ પુસ્તકના બીજા ભાગમાં પ્રકરણ ૪, જેનું નામ 'The Role of Judiciary in our Society' (આપણા સમાજમાં ન્યાયતંત્રની ભૂમિકા) છે, તેમાં કેટલીક વિવાદાસ્પદ બાબતો લખવામાં આવી હતી.
૨. પુસ્તકમાં એવું શું હતું જેનો વિરોધ થયો?
પુસ્તકના આ પ્રકરણમાં ન્યાયતંત્રની નબળાઈઓ પર વધુ ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો:
ભ્રષ્ટાચારના આક્ષેપો: તેમાં લખવામાં આવ્યું હતું કે ન્યાયતંત્રના ઉપરના સ્તરે પણ ભ્રષ્ટાચાર વ્યાપી ગયો છે.
કેસોનો ભરાવો: ન્યાયાધીશોની નિમણૂકમાં રાજકીય દખલગીરી અને વર્ષો સુધી ચાલતા કેસોના કારણે સામાન્ય માણસને ન્યાય મળતો નથી, તેવી રજૂઆત કરવામાં આવી હતી.
પૂર્વગ્રહ: સુપ્રીમ કોર્ટનું માનવું છે કે ૮મા ધોરણના બાળકો (જેમની ઉંમર ૧૩-૧૪ વર્ષ હોય છે) ના મનમાં ન્યાયતંત્ર પ્રત્યે નકારાત્મક છબી ઊભી કરવાનો આ પ્રયાસ હતો.
૩. સુપ્રીમ કોર્ટની આકરી પ્રતિક્રિયા
સુપ્રીમ કોર્ટે આ મામલે ૨૬ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૬ના રોજ પોતે જ (Suo Moto) સંજ્ઞાન લીધું. મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) સૂર્યા કાંત ની બેન્ચે નીચે મુજબના કડક પગલાં લીધા:
કાવતરાનો આક્ષેપ: કોર્ટે કહ્યું કે આ માત્ર કોઈ ભૂલ નથી, પણ ન્યાયતંત્રના પાયા હચમચાવવાનું એક "ગહન કાવતરું" છે.
તાત્કાલિક પ્રતિબંધ: કોર્ટે આ પુસ્તકના છાપકામ, વેચાણ અને શાળાઓમાં તેના ઉપયોગ પર તાત્કાલિક પ્રતિબંધ મૂકી દીધો છે.
જપ્તીનો આદેશ: અત્યાર સુધીમાં જેટલા પણ પુસ્તકો બજારમાં કે શાળાઓમાં પહોંચ્યા છે, તેને તાત્કાલિક ધોરણે પાછા ખેંચવા (Recall) અને જપ્ત કરવા માટે સરકારને આદેશ આપ્યો છે.
૪. હવે આગળ શું થશે?
નોટિસ: NCERT ના ડાયરેક્ટર અને શિક્ષણ સચિવને 'કોર્ટની અવમાનના' બદલ નોટિસ આપવામાં આવી છે. તેમને ૧૧ માર્ચ, ૨૦૨૬ સુધીમાં જવાબ આપવા જણાવાયું છે.
સરકારનો બચાવ: કેન્દ્ર સરકારે કોર્ટમાં સ્વીકાર્યું છે કે આ એક ગંભીર ચૂક છે અને જે પેનલે આ ચેપ્ટર લખ્યું છે તેમની સામે કડક તપાસ કરવામાં આવશે.
નવું પુસ્તક: હવે NCERT આ પ્રકરણને સંપૂર્ણપણે હટાવીને અથવા સુધારીને નવેસરથી પુસ્તકો છાપશે, જેના કારણે ૨૦૨૬ના શૈક્ષણિક સત્રમાં વિદ્યાર્થીઓને પુસ્તકો મળવામાં વિલંબ થઈ શકે છે.
સારાંશ: આ વિવાદ એ બાબતે છે કે બાળકોને દેશની સંસ્થાઓ વિશે શું ભણાવવું જોઈએ. કોર્ટનું કહેવું છે કે નકામી ટીકા કરીને સંસ્થાઓ પ્રત્યેનો વિશ્વાસ તોડવો એ લોકશાહી માટે જોખમી છે.
Post a Comment