જ્ઞાનકુંજ પ્રોજેક્ટ, શાળા તત્પરતા કાર્યક્રમ, એક ભારત શ્રેષ્ઠ ભારત કાર્યક્રમ

મહત્વના શૈક્ષણિક પ્રોજેક્ટ અને યોજનાઓ - સંપૂર્ણ વિગત

---

૧. જ્ઞાનકુંજ પ્રોજેક્ટ (Gyankunj Project)

આ પ્રોજેક્ટ શાળાના પરંપરાગત વર્ગખંડોને આધુનિક અને ટેકનોલોજી સભર બનાવવાનો છે.

• અમલીકરણ: ૫ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૭ (શિક્ષક દિવસ) થી ગુજરાતમાં આ યોજના અમલી બની.

• મુખ્ય હેતુ: શાળાના વર્ગખંડોને 'સ્માર્ટ ક્લાસ' બનાવવા.

• વિગત: શરૂઆતમાં ધોરણ ૭ અને ૮ ના વર્ગખંડોમાં પ્રોજેક્ટર, સ્માર્ટ બોર્ડ, ઇન્ફ્રારેડ કેમેરા, લેપટોપ, સ્પીકર અને વાઈ-ફાઈ રાઉટર જેવી સુવિધાઓ આપવામાં આવી હતી.

• ટેબ્લેટ સહાય: ભાર વિનાના ભણતરને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ધોરણ ૭ અને ૮ ના વિદ્યાર્થીઓને વિનામૂલ્યે ટેબ્લેટ આપવામાં આવ્યા હતા.

• ટેકનોસેવી ટીચર: આ પ્રોજેક્ટ સાથે જોડાયેલા અને ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરતા શિક્ષકોને 'ટેકનોસેવી ટીચર' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

• ઈ-કન્ટેન્ટ: ધોરણ ૫ થી ૮ ના તમામ વિષયોનું ડિજિટલ કન્ટેન્ટ આ પ્રોજેક્ટ હેઠળ ઉપલબ્ધ કરાવાયું છે.

---

૨. શાળા તત્પરતા કાર્યક્રમ (School Readiness Program)

આ કાર્યક્રમ નાના બાળકોને આંગણવાડી કે બાલવાટિકામાંથી ધોરણ-૧ માં સરળતાથી અનુકૂલન સાધવા માટે તૈયાર કરે છે.

• હેતુ: બાળક જ્યારે સીધું ધોરણ-૧ માં આવે ત્યારે તેને શાળાનું વાતાવરણ અઘરું ન લાગે અને તે રમતા-રમતા ભણવાની શરૂઆત કરે.

• સમયગાળો: ધોરણ-૧ માં પ્રવેશ્યા બાદ શરૂઆતના પ્રથમ ૩ માસ સુધી આ કાર્યક્રમ ચલાવવામાં આવે છે.

• વિદ્યાપ્રવેશ: આ કાર્યક્રમ હેઠળ 'વિદ્યાપ્રવેશ' મોડ્યુલ મુજબ વિવિધ પ્રવૃત્તિઓ કરાવવામાં આવે છે, જેમાં પાયાની સાક્ષરતા અને સંખ્યાજ્ઞાન (FLN) પર ભાર મૂકાય છે.

---

૩. એક ભારત શ્રેષ્ઠ ભારત (Ek Bharat Shreshtha Bharat)

આ કાર્યક્રમ દેશની વિવિધતામાં એકતા મજબૂત કરવા માટે સમગ્ર ભારતમાં ચલાવવામાં આવે છે.

• મુખ્ય હેતુ: બાળકો દેશના અલગ-અલગ રાજ્યોની સંસ્કૃતિ, ભાષા, પહેરવેશ, ખાનપાન અને ઇતિહાસ વિશે જાણે અને એકબીજા પ્રત્યે આદરભાવ કેળવે.

• રાજ્યોનું જોડાણ (Pairing): આ યોજનામાં એક રાજ્યને બીજા રાજ્ય સાથે જોડવામાં આવે છે.

• ગુજરાતનું જોડાણ: 'એક ભારત શ્રેષ્ઠ ભારત' અંતર્ગત ગુજરાત રાજ્યનું જોડાણ છત્તીસગઢ (Chhattisgarh) રાજ્ય સાથે કરવામાં આવ્યું છે.

• પ્રવૃત્તિઓ: ગુજરાતની શાળાઓમાં છત્તીસગઢ રાજ્યની સંસ્કૃતિ વિશે નિબંધ સ્પર્ધા, લોકગીતો, ચિત્રકામ અને ક્વિઝ જેવી સ્પર્ધાઓ યોજીને બાળકોને તે રાજ્યથી પરિચિત કરવામાં આવે છે.

---

પરીક્ષાલક્ષી ખાસ યાદ રાખવા જેવું:

• જ્ઞાનકુંજ: ૫ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૭, સ્માર્ટ ક્લાસ, ટેકનોસેવી ટીચર.

• શાળા તત્પરતા: પ્રથમ ૩ મહિના માટે, ધોરણ-૧ ના બાળકો માટે.

• એક ભારત શ્રેષ્ઠ ભારત: ગુજરાત + છત્તીસગઢ.