વિશ્વનો એકમાત્ર એવો દેશ, જેની છે ૩ પાટનગર (રાજધાની)

 

સમગ્ર વિશ્વમાં કુલ ૧૯૫ દેશો છે, જેમાંથી ૧૯૩ દેશો સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સંઘ (UN)ના સભ્યો છે અને ૨ બિન-સભ્ય દેશો છે. સામાન્ય રીતે દરેક દેશનું એક પાટનગર હોય છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે વિશ્વમાં એક એવો અનોખો દેશ પણ છે જેની એક કે બે નહીં, પરંતુ ૩ સત્તાવાર રાજધાનીઓ છે?

૩ રાજધાનીઓ ધરાવતો દેશ કયો છે?

આ દેશનું નામ છે દક્ષિણ આફ્રિકા (South Africa). વિશ્વભરમાં દક્ષિણ આફ્રિકા એકમાત્ર એવો દેશ છે જેની ત્રણ સત્તાવાર રાજધાનીઓ છે. દક્ષિણ આફ્રિકાએ સરકારના ત્રણ મુખ્ય અંગો—કારોબારી (Executive), ધારાસભા (Legislative) અને ન્યાયતંત્ર (Judicial)—ને ત્રણ અલગ-અલગ શહેરોમાં વહેંચ્યા છે.

દક્ષિણ આફ્રિકાની ૩ રાજધાનીઓ

શહેરનું નામ	રાજધાનીનો પ્રકાર	વિશેષતા / મહત્ત્વ
પ્રિટોરિયા (Pretoria)	કારોબારી રાજધાની (Executive Capital)	અહીં દેશના રાષ્ટ્રપતિનું કાર્યાલય, મંત્રીમંડળ અને વિદેશી દૂતાવાસો આવેલા છે.
કેપટાઉન (Cape Town)	ધારાકીય રાજધાની (Legislative Capital)	અહીં દેશની સંસદ આવેલી છે, જ્યાં દેશના કાયદા અને નીતિઓ ઘડવામાં આવે છે.
બ્લુમફોન્ટેન (Bloemfontein)	ન્યાયિક રાજધાની (Judicial Capital)	અહીં દેશની સર્વોચ્ચ અપીલ અદાલત (Supreme Court of Appeal) આવેલી છે.

દક્ષિણ આફ્રિકાનું સૌથી મોટું શહેર:

જોહાનિસબર્ગ એ દેશનું સૌથી મોટું શહેર અને આર્થિક કેન્દ્ર છે. અહીં દેશની બંધારણીય અદાલત (Constitutional Court) પણ આવેલી છે, છતાં તે ઔપચારિક રીતે દેશની રાજધાની નથી.

દક્ષિણ આફ્રિકાની ૩ રાજધાનીઓ શા માટે છે?

આ અનોખી વ્યવસ્થાની શરૂઆત વર્ષ ૧૯૧૦માં 'સાઉથ આફ્રિકન યુનિયન'ના ગઠન વખતે થઈ હતી. ૧૯૧૦ પહેલાં આ સમગ્ર વિસ્તાર ચાર અલગ-અલગ સ્વતંત્ર વસાહતોમાં વહેંચાયેલો હતો:

1. કેપ કોલોની

2. નતાલ

3. ટ્રાન્સવાલ

4. ઓરેન્જ રિવર કોલોની

જ્યારે આ ચારેય વસાહતોને ભેગી કરીને એક દેશ બનાવવાની વાત આવી, ત્યારે રાજધાની કોને બનાવવી તે અંગે મોટો વિવાદ ઊભો થયો. કોઈ પણ પ્રાંત પોતાની સત્તા બીજા પ્રાંતને સોંપવા તૈયાર નહોતો.

આ વિવાદનું સમાધાન લાવવા માટે નેતાઓએ સરકારની સત્તાઓને ત્રણ મુખ્ય રાજ્યોમાં સમાન રીતે વહેંચવાનો ઐતિહાસિક નિર્ણય લીધો:

• ટ્રાન્સવાલ (પ્રિટોરિયા): કારોબારી સત્તા સોંપાઈ.

• કેપ કોલોની (કેપટાઉન): સંસદ સ્થાપવામાં આવી.

• ઓરેન્જ ફ્રી સ્ટેટ (બ્લુમફોન્ટેન): ન્યાયતંત્ર સોંપવામાં આવ્યું.

૧ કરતાં વધુ રાજધાની ધરાવતા અન્ય દેશો

દક્ષિણ આફ્રિકા ઉપરાંત વિશ્વના કેટલાક અન્ય દેશો પણ એક કરતાં વધુ રાજધાનીઓ ધરાવે છે:

• બોલિવિયા: બે રાજધાનીઓ ધરાવે છે — સુક્રે (બંધારણીય અને ન્યાયિક) તથા લા પાઝ (કારોબારી અને ધારાકીય).

• નેધરલેન્ડ્સ: સત્તાવાર રાજધાની એમ્સ્ટર્ડમ છે, જ્યારે સરકાર અને સંસદ ધ હેગ ખાતે બેસે છે.

• શ્રીલંકા: શ્રી જયવર્ધનેપુરા કોટ્ટે (વહીવટી/ધારાકીય રાજધાની) અને કોલંબો (વાણિજ્યિક રાજધાની).